User Tools

Site Tools


0132--nguy-n-h-u-quan-nh-nguy-n-la-gi

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

0132--nguy-n-h-u-quan-nh-nguy-n-la-gi [2018/11/07 17:09] (current)
Line 1: Line 1:
 +<​HTML>​ <​br><​div id="​mw-content-text"​ lang="​vi"​ dir="​ltr"><​div class="​mw-parser-output">​
 +<​p><​b>​Nguyễn Hữu Độ</​b>​ (阮有度, 1813-1888) tự <b>Hi Bùi</​b>​(希裴),​ hiệu <​b>​Tông Khê</​b>,​ là một đại thần đời vua Đồng Khánh, từng giữ chức Kinh lược Bắc kì, Tổng đốc Hà-Ninh. Ông quê xã Nguyệt Viên, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
 +</p>
  
 +
 +
 +<​p>​Nguyễn Hữu Độ sinh năm Qúi Dậu 1813, đỗ cử nhân năm 1837, đỗ Phó bảng năm 1838. Ông làm quan từ Thượng thư đến Phụ Chính đại thần, Cơ mật viện đại thần…
 +</​p><​p>​Nguyễn Hữu Độ là người học thức uyên bác. Năm 1880-1883 ông giữ chức Kinh lược Bắc Kì khi quân Pháp chiếm Hà Nội. Sau này, ông là người giữ một vai trò quyết định cho việc Đồng Khánh lên ngôi (vì con gái ông là chính phi của vua Đồng Khánh) nên được phong làm cố mạng lương thần gia hàm Thái sư, cần chánh điện đại học sĩ kiêm Cơ mật đại thần.
 +</p>
 +
 +<​p>​Dư luận đương thời cho rằng Nguyễn Hữu Độ là người có liên hệ mật thiết với Pháp, nhất là với Palasme de Champeaux, nên lời nói ông được Pháp nghe hơn cả và chính ông và Đồng Khánh cố ý thảm sát Phụ chánh đại thần Phan Đình Bình sau khi ông làm Phụ chánh cho vua Đồng Khánh.
 +</​p><​p>​Nguyễn Hữu Độ cũng được cho là phải chịu trách nhiệm trong việc phá hủy chùa Báo Thiên và nhượng lại mảnh đất đó cho thực dân Pháp xây Nhà thờ Lớn Hà Nội.
 +</​p><​p>​Lúc sinh thời (1883), Nguyễn Hữu Độ đã lập sinh từ thờ sống mình tại khu vực mà sau đó hình thành nên phố Sinh Từ (nay là phố Nguyễn Khuyến).
 +</​p><​p>​Nguyễn Hữu Độ mất tại Hà Nội ngày 18 tháng 12 năm 1888, thọ 75 tuổi. Di hài đưa về chôn ở Huế.
 +</p>
 +
 +<​p>​Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến đã viết bài thơ "Quá quận công Nguyễn Hữu Độ Sinh Từ hữu cảm" (Cảm nghĩ lúc qua Sinh Từ quận công Nguyễn Hữu Độ) bằng chữ Hán như sau:
 +</p>
 +<​table><​tbody><​tr><​td>​
 +<​dl><​dd><​i>​Lâu đài thử địa hà nguy nguy,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Đệ nhất quận công chi sinh từ.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Công tại tứ thì tập quan đới,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Đắc dự giả hỉ bất dự bi.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Công khứ quan đới bất phục tập,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Hương hoả tịch tịch hoà ly ly.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Đãn kiến đệ nhị vô danh công,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Triêu tịch huề trượng lai vu tư.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Trần gian hưng phế đẳng nhàn sự,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Bất tri cửu tuyền thuỳ dữ quy.</​i></​dd></​dl></​td>​
 +<td>
 +</td>
 +<td>
 +<​p>​Dịch thơ:
 +</p>
 +</td>
 +<td>
 +<​dl><​dd><​i>​Đền miếu thờ ai lộng lẫy thay!</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Thờ ông "thứ nhất quận công" đây.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Ông còn, mũ áo hàng năm họp,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Không được dự buồn, được dự may.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Ông mất, mũ áo không họp nữa,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Lửa hương lạnh ngắt, lúa mọc đầy.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Có ông "thứ nhì không tên" đến</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Sớm hôm chống gậy vào chốn này.</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Trên đời suy thịnh thường như vậy,</​i></​dd>​
 +<​dd><​i>​Biết nay chín suối ông theo ai?</​i></​dd></​dl></​td></​tr></​tbody></​table>​
 +<p>- Đại Nam thực lục Chính biên.
 +</​p><​p>​- Tống Khê tấu nghị tập
 +</p>
 +
 +
 +
 +<​!-- ​
 +NewPP limit report
 +Parsed by mw1245
 +Cached time: 20181013014730
 +Cache expiry: 1900800
 +Dynamic content: false
 +CPU time usage: 0.020 seconds
 +Real time usage: 0.028 seconds
 +Preprocessor visited node count: 135/1000000
 +Preprocessor generated node count: 0/1500000
 +Post&#​8208;​expand include size: 494/2097152 bytes
 +Template argument size: 133/2097152 bytes
 +Highest expansion depth: 6/40
 +Expensive parser function count: 3/500
 +Unstrip recursion depth: 0/20
 +Unstrip post&#​8208;​expand size: 0/5000000 bytes
 +Number of Wikibase entities loaded: 0/400
 +-->
 +<!--
 +Transclusion expansion time report (%,​ms,​calls,​template)
 +100.00% ​  ​11.045 ​     1 -total
 + ​38.26% ​   4.226      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Th&#​7901;​i_gian_s&#​7889;​ng
 + ​35.19% ​   3.887      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​B&​agrave;​i_c&​ugrave;​ng_t&​ecirc;​n
 + ​22.31% ​   2.464      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Tham_kh&#​7843;​o
 + ​12.43% ​   1.373      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Hatnote
 +-->
 +
 +<!-- Saved in parser cache with key viwiki:​pcache:​idhash:​819976-0!canonical and timestamp 20181013014730 and revision id 43631704
 + ​-->​
 +</​div><​noscript><​img src="​http://​vi.wikipedia.org/​wiki/​Special:​CentralAutoLogin/​start?​type=1x1"​ alt=""​ title=""​ width="​1"​ height="​1"​ style="​border:​ none; position: absolute;"/></​noscript></​div>​
 +
 +</​HTML>​
0132--nguy-n-h-u-quan-nh-nguy-n-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:09 (external edit)